Van HR-vraagstuk naar bedrijfsrisico
Veel organisaties sturen scherp op omzet, marge en operationele kosten. Maar vergrijzing, personeelstekorten, psychische uitval en stijgende arbeidsongeschiktheidskosten zetten steeds meer druk op organisaties. Juist daar ontstaan vaak de grootste verborgen kosten. Wat jarenlang vooral werd gezien als een HR-thema, ontwikkelt zich steeds nadrukkelijker tot een strategisch bedrijfsrisico.
De Arbovisie 2040 is een gezamenlijke visie en kabinetsdoelstelling van het Ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en Sociaal Economische Raad (SER) en bevestigd deze ontwikkeling. De focus verschuift van reageren naar voorkomen. Werkgevers worden uitgedaagd om niet alleen te reageren op verzuim en arbeidsongeschiktheid, maar vooral te investeren in het voorkomen ervan. Het doel is ambitieus: minder uitval, minder arbeidsongeschiktheid en uiteindelijk een structurele verbetering van de gezondheid van werkenden in Nederland. Langdurig verzuim raakt immers niet alleen medewerkers. Het heeft invloed op productiviteit, continuïteit, klanttevredenheid, personeelsplanning en werkgeverslasten.
Deze ontwikkeling sluit naadloos aan bij wat wij dagelijks zien bij werkgevers. Verzuim is allang geen exclusief HR-vraagstuk meer. Het raakt productiviteit, continuïteit, werkgeverslasten, klanttevredenheid en bedrijfsresultaten. Een langdurig verzuimdossier of WIA-instroom heeft niet alleen impact op de medewerker, maar vaak jarenlang op premies, schadelasten en personeelsplanning.
Wat betekent dit concreet voor werkgevers?
Werkgevers kunnen nu al in actie komen door:
- Meer aandacht aan preventie te besteden;
- Betere signalering van arbeidsrisico’s;
- Versterken van duurzame inzetbaarheid;
- Opstellen en actualiseren van kwalitatief goede risico-inventarisaties en -evaluaties (RI&E);
- Meer betrokkenheid te stimuleren van medewerkers;
- Ontwikkelen van toegang tot kennis en ondersteuning van ARBO-regels;
- Beschermen van kwetsbare werknemers;
- Meer verantwoordelijkheid te nemen binnen de gehele keten.
De rode draad is duidelijk: voorkomen wordt belangrijker dan herstellen.
De feiten achter verzuim en inzetbaarheid
- Het ziekteverzuim in Nederland kwam in het vierde kwartaal van 2025 uit op 5,6%.
- Werkgerelateerd ziekteverzuim kostte werkgevers in 2023 naar schatting € 8,3 miljard aan loondoorbetaling.
- Daarvan hield € 4,9 miljard verband met psychosociale arbeidsbelasting, zoals werkdruk en ongewenste omgangsvormen.
- Verzuim door psychische klachten, overspannenheid of burn-out duurde gemiddeld circa 63 werkdagen.
- De landelijke WIA-instroom vanwege psychische klachten lag in 2025 gemiddeld 29% hoger dan in 2022.
Bronnen: CBS Dashboard Ziekteverzuim; TNO Arbobalans; UWV – WIA-instroom onder de loep.
Van verzuimmanagement naar risicomanagement
Ook het Register Specialistisch Casemanagement (RSC) benadrukt dat effectieve preventie verder gaat dan voldoen aan regelgeving. Effectieve preventie vraagt meer dan aandacht voor individuele dossiers. De echte oplossing ligt bij de kwaliteit van werkdruk, leiderschap, organisatiecultuur, arbeidsomstandigheden en duurzame inzetbaarheid. Organisaties die uitsluitend sturen op verzuimpercentages kijken vooral terug; organisaties die vooruit willen kijken investeren in inzicht, vroegsignalering en gerichte interventies.
Door inzicht te krijgen in verzuimontwikkelingen, duurzame inzetbaarheid, WIA-risico’s en sectorspecifieke knelpunten kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en waar mogelijk worden voorkomen.
Elke sector kent zijn eigen risico’s
| Sector | Belangrijkste inzetbaarheidsrisico’s |
|---|---|
| Logistiek | Fysieke belasting, ploegendiensten, veiligheid en personeelstekorten. |
| Handel & distributie | Vergrijzing, behoud van personeel en toenemende werkdruk. |
| Maakindustrie | Vakmanschap, veiligheid en duurzame beschikbaarheid van specialistische medewerkers. |
| Kantooromgevingen | Psychosociale arbeidsbelasting, stress, beeldschermbelasting en mentale gezondheid. |
Van reactief naar voorspelbaar
De organisaties die de komende jaren succesvol blijven, zijn niet per definitie de organisaties met het laagste verzuim van vandaag. Het zijn de organisaties die vandaag al inzicht hebben in de risico’s van morgen.
Zelfscan: hoe toekomstbestendig is uw organisatie?
- Heeft u inzicht in toekomstige verzuim- en WIA-risico’s?
- Weet u welke functies binnen uw organisatie het hoogste uitvalrisico kennen?
- Beschikt u over stuurinformatie over langdurig verzuim?
- Analyseert u duurzame inzetbaarheid structureel?
- Heeft u preventieve interventies ingericht vóórdat langdurige uitval ontstaat?
- Twee of meer keer “nee”? Dan liggen er waarschijnlijk kansen om verborgen risico’s eerder zichtbaar en beter beheersbaar te maken.
Klaar voor meer grip?
Preventis ondersteunt werkgevers bij het beheersen van verzuim-, Ziektewet- en WIA-risico’s. Wij combineren specialistische kennis van sociale zekerheid, UWV-processen en de Wet verbetering poortwachter met praktische dossierregie, vroegsignalering en strategisch advies. Zo vertalen we ontwikkelingen in verzuim en inzetbaarheid naar concrete risico’s, gerichte preventieve maatregelen en betere grip op toekomstige werkgeverslasten.
Wilt u weten waar voor uw organisatie de grootste kansen én risico’s liggen? Neem contact op met onze Preventis specialisten Brigitte Bouwman, specialist Sociale Zekerheid, of Peter de Kort, Sr. Consultant Gezondheid & Inkomen, voor een vrijblijvende inventarisatie van uw verzuim-, WIA- en inzetbaarheidsvraagstukken.
Brigitte Bouwman – Mangelaars (RCMC)
Peter de Kort (RCCM, RCMC, SRA)
